मुकुन्द सिलवालको रिपोर्ट

काठमाडौं । समाज परिवर्तनका ठूला कुरा गर्नुभन्दा कठिन समयमा समाजकै बीचमा उभिएर सहयोगको हात बढाउनु नै वास्तविक सामाजिक सेवाको परिचय हो। यही भावनालाई आत्मसात् गर्दै आफ्नो सामाजिक यात्रालाई निरन्तरता दिइरहनुभएका नाममध्ये एक हुनुहुन्छ—सामाजिक अभियन्ता प्रवीण बानियाँ।

बानियाटार युवा समाजका पूर्व अध्यक्षसमेत रहनुभएका बानियाँ लामो समयदेखि सामाजिक गतिविधिमा सक्रिय रहँदै आउनुभएको छ। समुदायका आवश्यकता, समस्या र दुःखलाई नजिकबाट बुझ्दै सकेको सहयोग गर्ने उहाँको प्रयासले स्थानीयस्तरमा उहाँको छुट्टै पहिचान बनाएको देखिन्छ।

विशेषगरी भूकम्पदेखि कोरोना महामारीसम्मका कठिन र संवेदनशील परिस्थितिमा समुदायसँगै उभिने उहाँको सक्रियता सामाजिक सेवाप्रतिको प्रतिबद्धताको उदाहरणका रूपमा लिन सकिन्छ। विपद्का बेला मानिसहरू आफ्नो ज्यान र परिवारको सुरक्षाका लागि संघर्ष गरिरहेका हुन्छन्। त्यस्तो समयमा पीडितको साथमा पुग्नु, आवश्यक सहयोग जुटाउनु र समुदायलाई हौसला दिनु आफैँमा मानवीय जिम्मेवारी हो।

सामाजिक सेवा पद, प्रतिष्ठा वा चर्चाका लागि मात्र गरिने काम होइन। यो त अरूको दुःखलाई आफ्नो दुःखजस्तै महसुस गर्ने मानवीय भावना हो। यही भावनाबाट प्रेरित भएर बानियाँले आफ्नो सामाजिक यात्रालाई निरन्तर अघि बढाइरहनुभएको छ।

काठमाडौंको टोखा, तारकेश्वरलगायत उत्तरी भेगमा प्रवीण बानियाँको नाम सामाजिक गतिविधिका कारण चर्चामा आउने गरेको छ। विभिन्न सामाजिक कार्यक्रम तथा सामुदायिक गतिविधिमा उहाँको सहभागिताले स्थानीय युवालाई समेत सामाजिक काममा जोडिन प्रेरणा दिएको बताइन्छ।

तर समाजसेवाको बाटो सहज छैन। समाजका हरेक व्यक्तिका आवश्यकता फरक हुन्छन्, अपेक्षा फरक हुन्छन् र समस्या पनि फरक–फरक हुन्छन्। यस्तो अवस्थामा सबैलाई सन्तुष्ट पार्नुभन्दा पनि उपलब्ध स्रोत, समय र क्षमताअनुसार निरन्तर सकारात्मक काम गरिरहनु नै महत्वपूर्ण हुन्छ। बानियाँको सामाजिक यात्राले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश पनि दिन्छ—समाज परिवर्तन अरू कसैले गरिदिने विषय होइन, परिवर्तनको सुरुवात आफैँबाट गर्नुपर्छ।

आज सामाजिक सञ्जालमा सहयोग र समाजसेवाका कुरा गर्नेहरू धेरै छन्। तर वास्तविक परीक्षा त्यतिबेला हुन्छ, जब समाजलाई साँच्चिकै सहयोगको आवश्यकता पर्छ। विपद्, महामारी वा अप्ठ्यारो परिस्थितिमा समुदायसँगै उभिने व्यक्तिको योगदान त्यही बेला अझ अर्थपूर्ण बन्न पुग्छ।

युवाशक्ति समाज परिवर्तनको महत्वपूर्ण आधार हो। युवाहरू आफ्नो समय, सीप र ऊर्जा सकारात्मक सामाजिक काममा लगाउन सके स्थानीयस्तरबाटै ठूलो परिवर्तन सम्भव हुन्छ। त्यसका लागि प्रवीण बानियाँजस्ता सामाजिक रूपमा सक्रिय व्यक्तिहरूको प्रयासलाई सम्मान गर्नुका साथै उनीहरूलाई अझ जिम्मेवार र रचनात्मक कामका लागि प्रोत्साहित गर्न आवश्यक छ।

समाजलाई परिवर्तन गर्ने शक्ति केवल भाषणमा हुँदैन, व्यवहारमा देखिने सेवामा हुन्छ। कसैको दुःखमा साथ दिनु, समस्यामा सहयोग गर्नु, विपद्मा हातेमालो गर्नु र समुदायलाई एकताबद्ध बनाउनु नै सामाजिक यात्राको वास्तविक अर्थ हो। प्रवीण बानियाँको यात्रा पनि यही मानवीय भावनासँग जोडिएको देखिन्छ। उहाँको सामाजिक सक्रियता आगामी दिनमा अझ व्यवस्थित, पारदर्शी र परिणाममुखी बन्दै जाओस् भन्ने अपेक्षा स्थानीय समुदायको हुन सक्छ।

अन्ततः समाजलाई असल मानिसको मात्र होइन, असल काम गर्ने मानिसको आवश्यकता हुन्छ। एउटा व्यक्तिले थालेको सानो प्रयासले अर्को व्यक्तिलाई प्रेरित गर्न सक्छ, त्यो प्रेरणा समुदायसम्म पुग्न सक्छ र त्यहीँबाट परिवर्तनको ठूलो यात्रा सुरु हुन सक्छ। त्यसैले सामाजिक यात्रालाई केवल परिचय र प्रतिष्ठासँग होइन, मानवता, जिम्मेवारी र सेवासँग जोड्दै अघि बढ्नु आजको आवश्यकता हो। प्रवीण बानियाँको निरन्तर सामाजिक सक्रियताले पनि यही सन्देश दिन्छ— “समाजका लागि गरिएको एउटा असल काम, आफ्नै जीवनको सबैभन्दा ठूलो परिचय बन्न सक्छ।”