काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसद खगेन्द्र सुनारसँग जोडिएको भनिएको अडियो प्रकरणको सत्यतथ्य पत्ता लगाउन राज्यले तत्काल निष्पक्ष छानबिन समिति गठन गर्नुपर्ने पत्रकार मुकुन्द ढुंगानाले बताएका छन्।

सार्वजनिक भएको अडियोको प्रामाणिकतामाथि प्रश्न उठिरहेका बेला आरोपलाई नै अन्तिम सत्य मानेर निष्कर्ष निकाल्नु वा अडियोलाई कृत्रिम भन्दै अनुसन्धानबिनै अस्वीकार गर्नु दुवै गलत हुने ढुंगानाको धारणा छ। उनले घटनाको वास्तविकता प्रमाणका आधारमा सार्वजनिक गर्न राज्यले जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने बताएका छन्।

ढुंगानाका अनुसार अडियो वास्तविक हो वा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) लगायत प्रविधिको प्रयोगबाट तयार पारिएको हो भन्ने विषय विशेषज्ञबाट परीक्षण गरिनुपर्छ। अडियोको स्रोत, मूल फाइल, सम्भावित सम्पादन तथा अन्य सम्बन्धित प्रमाणको वैज्ञानिक परीक्षण गरी निष्पक्ष निष्कर्ष निकाल्न आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

उनले राजनीतिक दलको आन्तरिक छानबिनलाई मात्र पर्याप्त नमान्दै सम्भावित कानुनी प्रश्नको निरूपण सम्बन्धित राज्य निकायबाट हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। आरोप पुष्टि भए कानुनअनुसार कारबाही र पुष्टि नभए सम्बन्धित व्यक्तिको प्रतिष्ठाको संरक्षण हुनुपर्ने उनको धारणा छ।

‘कुनै पनि व्यक्तिमाथि आरोप लाग्दैमा दोषी ठहर गर्न मिल्दैन। त्यस्तै, राजनीतिक प्रभाव वा दबाबका आधारमा गम्भीर आरोपलाई बेवास्ता गर्न पनि हुँदैन। सत्यतथ्य पत्ता लगाउने निष्पक्ष अनुसन्धान नै अहिलेको आवश्यकता हो,’ ढुंगानाको विचार छ।

उनले घटनासँग सम्बन्धित व्यक्तिको सुरक्षा, गोपनीयता र न्यायमा पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताउँदै सामाजिक सञ्जालमा अपुष्ट सामग्रीका आधारमा चरित्रहत्या गर्ने प्रवृत्ति रोक्नुपर्नेमा पनि जोड दिएका छन्।

डिजिटल प्रविधिको विकाससँगै वास्तविक र कृत्रिम अडियो छुट्याउने विषय चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको उल्लेख गर्दै ढुंगानाले सञ्चारमाध्यमले पनि पुष्टि नभएका सामग्रीलाई सत्यका रूपमा प्रस्तुत गर्न नहुने बताएका छन्।

‘सत्य प्रमाणबाट स्थापित हुनुपर्छ, आरोपबाट होइन। दोषी भए कानुनअनुसार कारबाही हुनुपर्छ र निर्दोष भए सम्मानपूर्वक सफाइ पाउनुपर्छ,’ उनको भनाइ छ।

ढुंगानाले सरकारलाई घटनाको निष्पक्ष छानबिन गरी प्राप्त निष्कर्ष प्रमाणसहित जनतासामु सार्वजनिक गर्न आग्रह गरेका छन्। उनका अनुसार यस प्रकरणमा राज्यको निष्पक्ष र पारदर्शी भूमिकाले मात्रै नागरिकको विश्वास कायम राख्न मद्दत गर्नेछ।