काठमाडौं । कुनै परिवारको परिचय केवल वंशावलीले होइन, उसले समाजका लागि छोडेको योगदानले निर्धारण गर्छ। धादिङ जिल्लाको मुटु धादिङबेसीस्थित सुगमटोल निवासी श्रेष्ठ परिवार त्यस्तै एक प्रेरणादायी परिवार हो, जसले करिब एक शताब्दीदेखि न्याय, शिक्षा, समाजसेवा, संस्कृति र उद्यमशीलताको क्षेत्रमा पुर्‍याएको योगदानका कारण धादिङको इतिहासमा आफ्नो छुट्टै पहिचान स्थापित गरेको छ। चार पुस्तादेखि निरन्तर राष्ट्र, समाज र समुदायको सेवामा समर्पित यस परिवार आज पनि नयाँ पुस्ताका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।

यस गौरवशाली यात्राको सुरुवात स्वर्गीय डम्बरबहादुर श्रेष्ठबाट भएको हो। दोलखाको चरिकोटबाट धादिङ आएर तत्कालीन जिल्ला अदालत प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हाल्नुभएका उहाँले न्याय सम्पादनमा निष्पक्षता, इमानदारी र कर्तव्यनिष्ठाको उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभयो। दुर्भाग्यवश अल्पायुमै उहाँको निधन भएपछि परिवार ठूलो संकटमा पर्‍यो। तर, उहाँकी धर्मपत्नी हिरालक्ष्मी श्रेष्ठले अदम्य साहस, धैर्य र मातृत्वको शक्ति देखाउँदै कठिन परिस्थितिलाई अवसरमा रूपान्तरण गर्नुभयो। आफ्ना तीन सन्तानलाई उच्च शिक्षा, अनुशासन, संस्कार र नैतिक मूल्य प्रदान गर्दै परिवारलाई नयाँ उचाइतर्फ डोर्‍याउनुभयो। उहाँको त्याग र संघर्ष नै आजको श्रेष्ठ परिवारको बलियो जग बनेको मानिन्छ।

डम्बरबहादुर र हिरालक्ष्मी श्रेष्ठका सन्तानहरूले पनि पारिवारिक मूल्यलाई निरन्तरता दिँदै विभिन्न क्षेत्रमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरे। दोस्रो पुस्ताका पूर्व सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश ज्ञानेन्द्रबहादुर श्रेष्ठ नेपालको न्यायिक इतिहासका सम्मानित व्यक्तित्वका रूपमा परिचित हुनुहुन्छ। सरकारी वकिलदेखि सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशसम्मको गौरवपूर्ण यात्रा तय गर्नुभएका उहाँले न्याय क्षेत्रमा मात्र होइन, कानुनी अध्ययन र अनुसन्धानमा पनि अमूल्य योगदान पुर्‍याउनुभयो। उहाँद्वारा लिखित ६० भन्दा बढी कानुनी पुस्तक आज पनि कानुनका विद्यार्थी, अधिवक्ता तथा न्यायाधीशका लागि महत्वपूर्ण सन्दर्भ सामग्रीका रूपमा प्रयोग भइरहेका छन्।

न्यायिक सेवासँगै उहाँको सामाजिक योगदान पनि उत्तिकै प्रेरणादायी छ। आफ्नै लगानीमा राधाकृष्ण मन्दिर, पुस्तकालय तथा विभिन्न धार्मिक र सांस्कृतिक संरचना निर्माण गरी समाजमा शिक्षा, धर्म, संस्कृति र सामाजिक चेतनाको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभयो। उहाँको जीवनले न्यायसँगै समाजप्रतिको उत्तरदायित्व कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने सन्देश दिएको छ।

यसै परिवारका अर्का गौरवपूर्ण व्यक्तित्व स्वर्गीय गोविन्दबहादुर श्रेष्ठ धादिङ जिल्लाका प्रारम्भिक कानुन व्यवसायीमध्ये अग्रणी मानिनुहुन्छ। उहाँ नेपाल बार एसोसिएसन, धादिङ शाखाका संस्थापक अध्यक्ष हुनुहुन्थ्यो। कानुनी पेशालाई संस्थागत र व्यवस्थित बनाउन उहाँले पुर्‍याएको योगदान आज पनि सम्मानका साथ स्मरण गरिन्छ। धादिङको प्रशासनिक विकासका लागि ऐतिहासिक मानिने सदरमुकाम सुनौलाबजारबाट धादिङबेसी स्थानान्तरण गर्ने प्रक्रियामा समेत उहाँको उल्लेखनीय भूमिका रहेको इतिहासले देखाउँछ।

समयसँगै श्रेष्ठ परिवारको तेस्रो पुस्ताले पनि परिवारको गौरवलाई थप उचाइमा पुर्‍याएको छ। परिवारका सदस्यहरू नेपाल, अष्ट्रेलिया, अमेरिका लगायत विभिन्न देशमा रहेर प्रशासन, बैंकिङ, निर्माण व्यवसाय, शिक्षा, व्यवस्थापन, अनुसन्धान र समाजसेवाका क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान दिइरहेका छन्। यसले श्रेष्ठ परिवारको प्रभाव केवल धादिङ वा नेपालभित्र सीमित नरही अन्तर्राष्ट्रिय तहसम्म फैलिएको प्रमाणित गर्छ।

तेस्रो पुस्ताकै प्रतिनिधि प्रकाशकुमार श्रेष्ठ संघर्ष, इमानदारी र समाजसेवाको जीवन्त उदाहरण हुनुहुन्छ। कानुनी वातावरणमा हुर्किएर जीवनका अनेक चुनौती सामना गर्दै उहाँले विदेशको आकर्षणभन्दा आफ्नै देशमा बसेर व्यवसाय र समाजसेवामा समर्पित हुने बाटो रोज्नुभयो। उहाँ लायन्स क्लबमार्फत शिक्षा, स्वास्थ्य, सामाजिक उत्तरदायित्व र मानवीय सेवाका क्षेत्रमा सक्रिय रहँदै सकारात्मक सोच, पारिवारिक एकता र सामाजिक सद्भावको सन्देश फैलाइरहनुभएको छ। उहाँको जीवनले सफलता केवल आर्थिक समृद्धिमा होइन, समाजलाई दिएको योगदानमा पनि मापन गर्न सकिन्छ भन्ने प्रेरणा दिन्छ।

श्रेष्ठ परिवारले उद्यमशीलताको क्षेत्रमा पनि उत्तिकै उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको छ। काठमाडौं मलमा स्थापित ‘पुरानो फेसियल हाउस’ नेपाली सौन्दर्य व्यवसायको एक विश्वसनीय र लोकप्रिय नामका रूपमा स्थापित भइसकेको छ। यस संस्थालाई आधुनिक सोच, नयाँ प्रविधि र व्यावसायिक दक्षतासहित अगाडि बढाउने जिम्मेवारी चौथो पुस्ताकी प्रकृति श्रेष्ठले सम्हालिरहनुभएको छ। उहाँको नेतृत्वमा व्यवसायले नयाँ आयाम प्राप्त गर्नुका साथै महिला उद्यमशीलताको सशक्त उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ। परम्परागत अनुभव र आधुनिक व्यवस्थापनको उत्कृष्ट संयोजनमार्फत उहाँले नयाँ पुस्तालाई उद्यमशील बन्न प्रेरित गरिरहनुभएको छ।

चार पुस्तासम्म फैलिएको श्रेष्ठ परिवारको यो यात्रा कुनै एक परिवारको सफलता मात्र होइन, इमानदारी, न्याय, शिक्षा, समाजसेवा, संस्कृति र उद्यमशीलताको जीवित इतिहास हो। बदलिँदो समयसँगै पुस्ता फेरिए, जिम्मेवारी फेरिए, कार्यक्षेत्र विस्तार भए, तर परिवारले अँगालेका मूल मूल्य—निष्पक्षता, सेवाभाव, नैतिकता र सामाजिक उत्तरदायित्व—कहिल्यै फेरिएनन्।

आज धादिङको सामाजिक, कानुनी, शैक्षिक र सांस्कृतिक विकासको इतिहास लेख्दा श्रेष्ठ परिवारको योगदानलाई अलग गरेर हेर्न सकिँदैन। यो परिवारले आफ्नो कर्म, विचार र सेवाबाट समाजमा अमिट छाप छोडेको छ। संघर्षलाई सफलतामा, अवसरलाई सेवामा र उपलब्धिलाई प्रेरणामा रूपान्तरण गर्ने श्रेष्ठ परिवारको चार पुस्ते यात्रा आगामी पुस्ताका लागि पनि सदैव प्रेरणाको दीप बनेर उज्यालो फैलाइरहनेछ।