विश्लेषणात्मक टिप्पणी – मुकुन्द ढुंगाना ।  नेपालका राजनीतिक दलहरूमा महाधिवेशन केवल नेतृत्व चयनको प्रक्रिया होइन। यो दलभित्रको शक्ति सन्तुलन, विचारधारा र भविष्यको रणनीतिका लागि निर्णायक मञ्च हो। अहिले नेपाली कांग्रेसले आयोजना गर्न लागिरहेको विशेष महाधिवेशनले यही प्रक्रिया फेरि उजागर गरेको छ।

तर महाधिवेशनसँगै देखिएको भित्री कलह र ‘किचलो’ अहिले पार्टीभित्र र बाहिर दुवैमा चर्चाको केन्द्र बनेको छ। केही नेताहरूको नयाँ नेतृत्व चाहना र पुराना संरचनागत प्रतिरोधबीचको द्वन्द्व स्पष्ट देखिन्छ। यो केवल मतभेदभन्दा बढी, व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा र शक्ति संघर्षमा परिणत हुन सक्ने प्रक्रिया हो।

महाधिवेशन गर्नुका फाइदा

नेतृत्वको नवीकरण: लामो समयदेखि पार्टी नेतृत्वमा रहेको समान्य धारालाई परिवर्तन गर्दै नयाँ सोच, ऊर्जा र दृष्टिकोण ल्याउन सकिन्छ।

संगठनात्मक सुदृढीकरण: महाधिवेशनले स्थानीय र केन्द्रीय तहमा नयाँ संरचना तयार पार्न मद्दत गर्दछ, जसले पार्टीको संगठनलाई मजबुत बनाउँछ।

जनमतको स्पष्ट संकेत: आम सदस्य र कार्यकर्ताले आफ्नो मत प्रस्तुत गर्ने मौका पाउँछन्, जसले नेतृत्वलाई जनताको अपेक्षा बुझ्न सहयोग पुर्याउँछ।

राजनीतिक सन्देश: समयमै नेतृत्व परिर्वतन र रणनीति संशोधनले कांग्रेसलाई विपक्षी दलहरूसँग प्रतिस्पर्धी बनाएर स्थिर राजनीतिक छवि प्रस्तुत गर्न सक्छ।

महाधिवेशन गर्दा हुने जोखिम र बेफाइदा

भित्री कलहको व्यापकता: महाधिवेशन अघि पार्टीभित्रको मतभिन्नता विवादमा परिणत हुन सक्छ, जसले जनतामा अस्थिरताको सन्देश पठाउँछ।

संसाधन र समयको क्षति: महाधिवेशन सञ्चालनमा समय, ऊर्जा र वित्तीय स्रोतको ठूलो प्रयोग हुन्छ। परिणाम अपेक्षाकृत कमजोर भए, क्षति बढ्न सक्छ।

फ्र्याक्सन र पार्टी विभाजन: कतिपय नेताहरू असन्तुष्ट भएर अलग राह अपनाउने सम्भावना हुन्छ, जसले पार्टीको ऐक्यबद्धतालाई चुनौती दिन्छ।

सार्वजनिक धारणा प्रभावित: लगातार भित्री संघर्ष बाहिर आउँदा पार्टीको छवि अस्थिर र असंयमित भनि प्रकट हुन सक्छ।

महाधिवेशन नगर्दा हुने असर

युवा कार्यकर्ता र नयाँ नेतृत्व आकांक्षीहरूको असन्तुष्टि बढ्ने।

पुराना शैलीमा बन्दी रहँदा विपक्षी दलसँग प्रतिस्पर्धा कमजोर हुन सक्छ।

संगठनमा नयाँ विचार र रणनीतिक परिर्वतनका अवसर गुम्ने।

निष्कर्ष

कांग्रेसको महाधिवेशन ‘डबल एज’ हो—लाभ र चुनौती दुवै लिएर आउने प्रक्रिया। भित्री किचलो स्वाभाविक भए पनि, नेतृत्व र कार्यकर्ताहरूले संयम, पारदर्शिता र संवाद कायम राखे, भने महाधिवेशन पार्टीको दीर्घकालीन सुदृढीकरणमा निर्णायक साबित हुन सक्छ।

तर व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा र मतभिन्नता बाहिर सार्वजनिक भए, पार्टीको छवि र एकता दुवैमा ठुलो असर पर्न सक्छ। त्यसैले महाधिवेशन केवल नेतृत्व चयनको प्रक्रिया मात्र नभई, संगठनको नवजीवन र राजनीतिक प्रतिस्पर्धा सुदृढ पार्ने अवसरको रूपमा लिनु आवश्यक छ।