बुढानीलकण्ठ । स्थानीय तहको विकासलाई केवल सडक, ढल र भौतिक संरचनाको निर्माणमा मात्र सीमित राख्न मिल्दैन। नागरिकले सहज स्वास्थ्य सेवा पाउनु, बालबालिकाले गुणस्तरीय शिक्षा हासिल गर्नु, युवाले खेलकुदमार्फत आफ्नो प्रतिभा प्रदर्शन गर्ने अवसर पाउनु र स्थानीय बासिन्दाले व्यवस्थित पूर्वाधारको सुविधा प्राप्त गर्नु पनि विकासका महत्वपूर्ण आधार हुन्। यही दृष्टिकोणबाट बुढानीलकण्ठ नगरपालिका वडा नं. ५ का अध्यक्ष कृष्ण शाह ठकुरीको नेतृत्वमा वडाको विकास, जनसेवा र सामाजिक क्षेत्रका विषयलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउने प्रयास भइरहेको छ।

स्थानीय सरकार नागरिकको सबैभन्दा नजिकको सरकार हो। नागरिकका दैनिक समस्या बुझ्ने, आवश्यकताअनुसार योजना बनाउने र उपलब्ध स्रोतसाधनको प्रभावकारी उपयोग गर्ने जिम्मेवारी वडा कार्यालयको हुन्छ। यस दृष्टिले वडा नं. ५ मा स्वास्थ्य, शिक्षा, खेलकुद तथा पूर्वाधार विकासलाई एकअर्कासँग जोडेर अघि बढाउनु आवश्यक छ।

अध्यक्ष ठकुरीसँग वडाको विकासको अवस्था, स्वास्थ्य सेवाको सुधार, शैक्षिक गुणस्तर, खेलकुद प्रवर्द्धन, पूर्वाधार निर्माण, नागरिकसँगको सम्बन्ध र आगामी योजनाबारे गरिएको प्रस्तुत कुराकानीले स्थानीय विकासका प्राथमिकता र चुनौतीलाई उजागर गर्छ।

“नागरिकले प्रत्यक्ष अनुभूति गर्ने विकास हाम्रो प्राथमिकता हो”

प्रश्न १ : वडा नं. ५ को समग्र विकासलाई तपाईंले कसरी अघि बढाइरहनुभएको छ?

उत्तर : वडाको विकास गर्दा नागरिकको आवश्यकता र प्राथमिकतालाई केन्द्रमा राख्नुपर्छ भन्ने हाम्रो मान्यता हो। स्थानीय बासिन्दाले दैनिक जीवनमा भोगिरहेका समस्या पहिचान गरेर उपलब्ध स्रोतसाधनको अधिकतम उपयोग गर्ने प्रयास गरिरहेका छौँ। पूर्वाधार विकाससँगै स्वास्थ्य, शिक्षा, खेलकुद, सरसफाइ र सामाजिक विकासलाई पनि उत्तिकै महत्व दिनुपर्छ। विकास भनेको संरचना बनाउनु मात्र होइन, नागरिकको जीवन सहज बनाउनु पनि हो। त्यसैले नागरिकका आवश्यकता सम्बोधन गर्ने योजनालाई प्राथमिकतामा राखेर काम अघि बढाउनु हाम्रो उद्देश्य हो।

प्रश्न २ : वडामा पूर्वाधार विकासका कामलाई कसरी हेर्नुभएको छ?

उत्तर : सडक, ढल निकास, खानेपानी, सडक बत्ती तथा अन्य आधारभूत संरचना स्थानीय नागरिकको दैनिक जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएका विषय हुन्। यस्ता संरचनाको विकासले आवागमन सहज बनाउने, बस्ती व्यवस्थित गर्ने र नागरिकको जीवनस्तर सुधार गर्न सहयोग गर्छ। वडामा आवश्यकताअनुसार पूर्वाधार विकासका कामलाई अघि बढाउनुका साथै निर्माण भएका संरचनाको गुणस्तर र दिगोपनमा ध्यान दिनु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। नागरिकको माग, प्राविधिक आवश्यकता र उपलब्ध बजेटका आधारमा योजनालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।

प्रश्न ३ : स्वास्थ्य क्षेत्रलाई वडा कार्यालयले कसरी प्राथमिकता दिएको छ?

उत्तर : स्वस्थ नागरिकबिना समृद्ध समाज निर्माण सम्भव हुँदैन। स्वास्थ्य सेवा नागरिकको आधारभूत आवश्यकता भएकाले स्वास्थ्यसम्बन्धी सचेतना, रोगको समयमै पहिचान, नियमित स्वास्थ्य परीक्षण तथा आवश्यक परामर्शलाई महत्व दिनुपर्छ। विशेषगरी महिला, ज्येष्ठ नागरिक, बालबालिका तथा स्वास्थ्य सेवामा सहज पहुँच आवश्यक पर्ने समुदायलाई लक्षित कार्यक्रम उपयोगी हुन्छन्। नगरपालिकाको जनस्वास्थ्य महाशाखा र सम्बन्धित स्वास्थ्य संस्थासँग समन्वय गरेर नागरिकलाई स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी तथा सेवा सहज रूपमा उपलब्ध गराउने प्रयासलाई निरन्तरता दिनुपर्छ।

प्रश्न ४ : महिलाको स्वास्थ्य र रजोनिवृत्तिसम्बन्धी सचेतना कार्यक्रमलाई कसरी लिनुभएको छ?

उत्तर : महिलाको स्वास्थ्य परिवार र समाजको स्वास्थ्यसँग जोडिएको विषय हो। महिलाले आफ्नो स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या खुलेर राख्न सक्ने वातावरण निर्माण गर्नु आवश्यक छ। रजोनिवृत्ति महिलाको जीवनको स्वाभाविक अवस्था भए पनि यस समयमा देखिने शारीरिक तथा मानसिक परिवर्तनबारे जानकारी नहुँदा समस्या हुन सक्छ। त्यसैले स्वास्थ्यसम्बन्धी अभिमुखीकरण, परामर्श र जनचेतनामूलक कार्यक्रमले महिलालाई आफ्नो स्वास्थ्यप्रति सचेत बनाउन मद्दत गर्छ। यस्ता कार्यक्रमलाई समुदायको आवश्यकताअनुसार प्रभावकारी बनाउँदै लैजानुपर्छ।

प्रश्न ५ : शिक्षा क्षेत्रको सुधारका लागि के कुरामा जोड दिनुपर्छ?

उत्तर : शिक्षा समाज परिवर्तनको आधार हो। विद्यालयमा भौतिक पूर्वाधार उपलब्ध गराउनुका साथै शिक्षणको गुणस्तर, शिक्षकको क्षमता विकास, विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि र सुरक्षित शैक्षिक वातावरणमा ध्यान दिनुपर्छ। बालबालिकाले किताबी ज्ञानसँगै व्यवहारिक सीप, अनुशासन, सिर्जनशीलता र प्रविधिको सही प्रयोग सिक्ने अवसर पाउनुपर्छ। विद्यालय व्यवस्थापन, शिक्षक, अभिभावक र स्थानीय सरकारबीच समन्वय भएमा शैक्षिक सुधारलाई अझ प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ। सबै बालबालिकाले समान अवसरमा गुणस्तरीय शिक्षा प्राप्त गर्न सकून् भन्ने दिशामा काम गर्नु आवश्यक छ।

प्रश्न ६ : खेलकुदलाई वडाको विकाससँग किन जोड्नुभएको छ?

उत्तर : खेलकुद मनोरञ्जनको माध्यम मात्र होइन, अनुशासन, स्वास्थ्य, आत्मविश्वास र नेतृत्व विकासको आधार पनि हो। खेलकुदले बालबालिका तथा युवालाई सकारात्मक गतिविधिमा सहभागी गराउँछ र उनीहरूको प्रतिभा उजागर गर्ने अवसर प्रदान गर्छ। त्यसैले खेलमैदान, खेल सामग्री, प्रतियोगिता तथा खेलाडीको क्षमता विकासमा ध्यान दिनुपर्छ। स्थानीय स्तरमा प्रतिभावान् खेलाडी पहिचान गरी उनीहरूलाई प्रोत्साहन गर्ने वातावरण निर्माण गर्न सकेमा वडाको पहिचानसमेत स्थापित गर्न सकिन्छ।

प्रश्न ७ : बालबालिका, युवा र ज्येष्ठ नागरिकका आवश्यकता कसरी सम्बोधन गर्न सकिन्छ?

उत्तर : वडा सबै उमेर समूहका नागरिकको साझा स्थान हो। बालबालिकाका लागि सुरक्षित वातावरण र गुणस्तरीय शिक्षा, युवाका लागि सीप विकास, खेलकुद र रोजगारीसँग जोडिने अवसर तथा ज्येष्ठ नागरिकका लागि सम्मान, स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक सुरक्षामा ध्यान दिनुपर्छ। फरक उमेर र अवस्थाका नागरिकका आवश्यकता फरक हुन्छन्। त्यसैले उनीहरूको समस्या सुन्ने, सुझाव लिने र योजनामा समेट्ने अभ्यास महत्वपूर्ण हुन्छ। नागरिकको सहभागितामा सञ्चालन गरिने कार्यक्रमले स्थानीय सरकारप्रतिको अपनत्व पनि बढाउँछ।

प्रश्न ८ : नागरिकका गुनासा र मागलाई वडा कार्यालयले कसरी सम्बोधन गर्नुपर्छ?

उत्तर : जनप्रतिनिधिको मुख्य जिम्मेवारी नागरिकको कुरा सुन्नु र सम्भव भएसम्म समाधानका लागि पहल गर्नु हो। सबै समस्या एकैपटक समाधान हुन नसक्लान्, तर नागरिकले आफ्नो समस्या राख्ने र त्यसबारे स्पष्ट जानकारी पाउने वातावरण हुनुपर्छ। तत्काल समाधान गर्न सकिने विषयमा छिटो पहल गर्ने र बजेट, प्राविधिक प्रक्रिया वा अन्य निकायसँगको समन्वय आवश्यक पर्ने विषयलाई योजनाबद्ध रूपमा अघि बढाउनुपर्छ। नागरिकसँग नियमित संवाद र पारदर्शिताले जनप्रतिनिधि तथा नागरिकबीचको विश्वास बलियो बनाउँछ।

प्रश्न ९ : विकास निर्माणका काममा पारदर्शिता र गुणस्तर कसरी सुनिश्चित गर्न सकिन्छ?

उत्तर : सार्वजनिक स्रोतसाधन नागरिककै सम्पत्ति हुन्। त्यसैले योजना छनोटदेखि कार्यान्वयन र अनुगमनसम्म पारदर्शिता कायम गर्नुपर्छ। कामको गुणस्तर, समयमै सम्पन्न गर्ने प्रयास, खर्चको विवरण र नागरिकको निगरानी महत्वपूर्ण पक्ष हुन्। उपभोक्ता समिति, स्थानीय बासिन्दा, प्राविधिक कर्मचारी र सम्बन्धित निकायबीच समन्वय भएमा विकास निर्माणका काम प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ। निर्माणपछि संरचनाको संरक्षण र मर्मतसम्भारमा पनि ध्यान दिनुपर्छ। जनप्रतिनिधि र कर्मचारीले जिम्मेवारीपूर्वक काम गर्दा नागरिकको विश्वास बढ्छ।

प्रश्न १० : वडा नं. ५ का नागरिकलाई तपाईंको सन्देश के छ?

उत्तर : वडाको विकास जनप्रतिनिधि वा वडा कार्यालयको एकल प्रयासबाट मात्र सम्भव हुँदैन। यसका लागि नागरिक, सामाजिक संघ–संस्था, विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था, युवा समूह र सबै सरोकारवालाको सहकार्य आवश्यक छ। नागरिकले आफ्ना आवश्यकता र सुझाव रचनात्मक रूपमा राख्नुपर्छ, सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षण गर्नुपर्छ र विकासका गतिविधिमा जिम्मेवार सहभागिता जनाउनुपर्छ। हामीले पनि नागरिकका समस्या सुन्ने, उपलब्ध स्रोतसाधनको सदुपयोग गर्ने र प्राथमिकताका आधारमा विकासका काम अघि बढाउने जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्छ। सबैको सहकार्यबाट वडा नं. ५ लाई अझ व्यवस्थित, स्वस्थ, शिक्षित र समृद्ध बनाउन सकिन्छ भन्ने विश्वास लिएको छु।

नागरिकको जीवनस्तर सुधार नै विकासको वास्तविक मापदण्ड

वडा नं. ५ को विकासलाई प्रभावकारी बनाउन भौतिक पूर्वाधारसँगै स्वास्थ्य, शिक्षा र खेलकुदलाई समान महत्व दिनु आवश्यक छ। स्वास्थ्य क्षेत्रमा सचेतना र सहज सेवा, शिक्षामा गुणस्तर र समान अवसर, खेलकुदमा प्रतिभा विकास तथा पूर्वाधारमा गुणस्तर र दिगोपन कायम गर्न सकेमा स्थानीय विकासले नागरिकको जीवनमा प्रत्यक्ष सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

अध्यक्ष कृष्ण शाह ठकुरीको नेतृत्वमा वडाले अघि बढाउने आगामी कार्यक्रमको प्रभावकारिता नागरिकको आवश्यकता पहिचान, योजनाको पारदर्शी कार्यान्वयन, नियमित अनुगमन र उपलब्ध उपलब्धिको वस्तुगत मूल्याङ्कनमा निर्भर रहनेछ। नागरिकको सहभागिता र स्थानीय सरकारको जवाफदेहितालाई केन्द्रमा राख्न सकेमा वडा नं. ५ को विकासलाई थप व्यवस्थित र परिणाममुखी बनाउन सकिनेछ।