काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनले पार्टीभित्र पुस्तान्तरण, युवा सहभागिता र नयाँ नेतृत्वको बहसलाई थप अगाडि ल्याएको छ । कांग्रेसको नयाँ विधानले ३५ वर्षमुनिका युवाको केन्द्रीय कार्यसमितिमा प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरेसँगै नयाँ पुस्ताका आकांक्षीहरूका लागि पार्टीको सर्वोच्च निर्णय तहमा पुग्ने बाटोसमेत फराकिलो भएको छ ।

यही नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्ने उद्देश्यसहित रजनी थापा नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्य पदको दौडमा देखिनुभएको छ । थापाको परिचय राजनीतिक उम्मेदवारका रूपमा मात्र सीमित छैन । स्थानीय तहको युवा नेतृत्वबाट सुरु भएको उहाँको यात्रा नेपाल जेसीजको राष्ट्रिय नेतृत्व हुँदै अहिले विश्वव्यापी युवा नेतृत्वको अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चसम्म पुगेको छ ।

थापा आफ्नो उम्मेदवारीलाई नयाँ पुस्ताको आवाजलाई पार्टीको नीति निर्माण र निर्णय प्रक्रियासँग जोड्ने अवसरका रूपमा लिनुहुन्छ । उहाँका अनुसार अहिलेको पुस्ताले राजनीतिमा केवल सहभागिता मात्र होइन, निर्णय गर्ने तहमा अर्थपूर्ण प्रतिनिधित्व खोजिरहेको छ ।

“आजको युवा पुस्ता परिवर्तनको दर्शक भएर बस्न चाहँदैन । नीति निर्माण र निर्णय प्रक्रियामै सहभागी भएर आफ्नो पुस्ताको आवाज स्थापित गर्न चाहन्छ,” थापाको भनाइ छ, “त्यसैले मेरो उम्मेदवारी व्यक्तिगत राजनीतिक यात्राका लागि मात्र होइन, नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधित्वका लागि पनि हो ।”

जेसीजबाट सुरु भएको नेतृत्व यात्रा

रजनी थापा सन् २०११ मा जेसीज अभियानमा प्रवेश गर्नुभएको थियो । त्यसपछि उपाध्यक्ष, कार्यकारिणी उपाध्यक्ष, कोषाध्यक्ष, वरिष्ठ कार्यकारिणी उपाध्यक्षलगायत विभिन्न जिम्मेवारी सम्हाल्दै उहाँ सन् २०१९ मा मनोहरा जेसीजको अध्यक्ष बन्नुभयो ।

स्थानीय संस्थाको नेतृत्वबाट सुरु भएको यही यात्राले उहाँलाई नेपाल जेसीजको राष्ट्रिय नेतृत्वसम्म पुर्‍यायो । सन् २०२४ मा सम्पन्न नेपाल जेसीजको ५१औँ राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट उहाँ राष्ट्रिय अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो ।

राष्ट्रिय अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हाल्दै थापाले नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा रहेका युवा नेतृत्वसँग काम गर्ने अवसर प्राप्त गर्नुभयो । यस क्रममा संगठन सञ्चालन, युवा परिचालन, नेतृत्व विकास, सामाजिक अभियान तथा विभिन्न क्षेत्रका युवाबीच सहकार्यको राष्ट्रिय अनुभव उहाँले हासिल गर्नुभयो ।

“जेसीजले मलाई नेतृत्व भनेको पद मात्र होइन, जिम्मेवारी हो भन्ने सिकाएको छ । फरक विचार र पृष्ठभूमिका मानिसलाई एउटै उद्देश्यमा जोडेर परिणाम निकाल्नु नै नेतृत्वको वास्तविक परीक्षा हो,” थापा भन्नुहुन्छ ।

उहाँका अनुसार जेसीजमा काम गर्दा प्राप्त संगठनात्मक अनुभवले आफूलाई राजनीतिक यात्राका लागि समेत महत्वपूर्ण आधार तयार गरेको छ ।

“स्थानीयदेखि राष्ट्रिय तहसम्म युवासँग काम गर्दा उनीहरूको वास्तविक समस्या र सम्भावना नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाएँ । त्यही अनुभवलाई अब राजनीतिक माध्यमबाट नीति र निर्णय तहसम्म पुर्‍याउन चाहन्छु,” उहाँको भनाइ छ ।

नेपालबाट विश्व मञ्चसम्म

रजनी थापाको नेतृत्व यात्राको अर्को महत्वपूर्ण अध्याय अन्तर्राष्ट्रिय जेसीआई हो । सन् २०२६ का लागि उहाँ Junior Chamber International (JCI) को Asia and the Pacific क्षेत्रको Vice President निर्वाचित हुनुभएको छ । JCI को आधिकारिक Board of Directors मा उहाँलाई JCI Nepal बाट Asia and the Pacific का Vice President का रूपमा राखिएको छ ।

नेपालमा युवा नेतृत्व गर्दै आएको अनुभवलाई थापाले अहिले एसिया–प्रशान्त क्षेत्रका विभिन्न देशका युवा नेतृत्वसँग सहकार्य गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय जिम्मेवारीमा विस्तार गर्नुभएको छ ।

उहाँका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्वको अनुभवले नेपालको युवा पुस्तालाई विश्वका अन्य देशका युवाले अघि सारेका नयाँ अभ्यास र सम्भावनासँग जोड्ने अवसर दिएको छ ।

“नेपालका युवामा क्षमता र सम्भावना प्रशस्त छ । अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा काम गर्दा नेपाली युवाको क्षमता अझ नजिकबाट प्रस्तुत गर्न सकिने र अन्य देशका सफल अभ्यासबाट हामीले पनि धेरै कुरा सिक्न सकिने अनुभव भएको छ,” थापा बताउनुहुन्छ ।

उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवलाई नेपालमै उपयोग गर्ने आफ्नो प्राथमिकता रहेको पनि बताउनुभएको छ ।

“अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव नेपालका लागि उपयोगी तब हुन्छ, जब त्यसलाई यहाँको आवश्यकता र वास्तविकतासँग जोड्न सकिन्छ । मेरो प्रयास पनि त्यही अनुभवलाई नेपाली युवा, संगठन र नीतिनिर्माणसँग जोड्ने हुनेछ,” उहाँको भनाइ छ ।

अब राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधित्व

जेसीजको नेतृत्व र राजनीतिक नेतृत्व फरक क्षेत्र भए पनि दुवैमा संगठन सञ्चालन, मानिससँग संवाद, नेतृत्व विकास, सामूहिक निर्णय र जिम्मेवारी महत्वपूर्ण हुने थापाको बुझाइ छ ।

लामो समयदेखि युवा नेतृत्वसँग काम गरेको अनुभवलाई अब नेपाली कांग्रेसको संगठनात्मक राजनीतिसँग जोड्ने प्रयासमा उहाँ हुनुहुन्छ ।

विशेषगरी कांग्रेसले ३५ वर्षमुनिका युवालाई केन्द्रीय कार्यसमितिमा प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरेको वर्तमान अवस्थामा आफ्नो उम्मेदवारीलाई नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधित्व र नेतृत्व हस्तान्तरणको बहससँग जोडेर हेर्नुपर्ने थापाको धारणा छ ।

“पार्टीमा पुस्तान्तरण भनेको पुरानो पुस्तालाई विस्थापित गर्नु होइन । पुरानो पुस्ताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जा तथा प्रविधिलाई एक ठाउँमा ल्याउनु हो,” उहाँ भन्नुहुन्छ, “कांग्रेसलाई आगामी पुस्ताको पार्टी बनाउन अनुभव र ऊर्जाबीचको समन्वय आवश्यक छ ।”

‘जेन्जी’ पुस्तासँग जोडिने सम्भावना

पछिल्लो समय नेपालको राजनीतिमा Gen Z पुस्ताको सहभागिता र चासो तीव्र रूपमा बढेको छ । कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा पनि ३५ वर्षमुनिका प्रतिनिधिहरूले पार्टीको निर्णय तहमा थप भूमिका खोजिरहेको विषय सार्वजनिक बहसमा आएको छ ।

यही पुस्तासँग संवाद गर्न सक्ने नेतृत्वको आवश्यकता अहिले कांग्रेसभित्र पनि देखिएको छ । प्रविधि, उद्यमशीलता, रोजगारी, शिक्षा, विदेशमा रहेका नेपाली युवा, सामाजिक परिवर्तन र आधुनिक संगठन निर्माण आजको युवा पुस्ताका प्रमुख चासोका विषय हुन् ।

थापाले युवाको राजनीतिप्रतिको दृष्टिकोण परिवर्तन भइरहेको बताउँदै पार्टीले पनि त्यसअनुसार आफ्नो कार्यशैली परिवर्तन गर्नुपर्ने धारणा राख्नुभएको छ ।

“आजको पुस्ताले भाषणभन्दा परिणाम खोज्छ । परम्परागत राजनीतिक शैली मात्रले युवालाई आकर्षित गर्न सकिँदैन । प्रविधि, रोजगारी, उद्यमशीलता, शिक्षा र अवसरका विषयमा स्पष्ट दृष्टिकोणसहित युवासँग संवाद गर्नुपर्छ,” उहाँको भनाइ छ ।

उहाँले विदेशमा रहेका नेपाली युवालाई समेत नेपालको विकास र नीतिनिर्माणसँग जोड्नुपर्ने बताउनुभएको छ ।

“नेपाल बाहिर रहेका नेपाली युवासँग ज्ञान, सीप, पूँजी र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव छ । उनीहरूलाई नेपालको विकास प्रक्रियासँग जोड्ने वातावरण राजनीतिक नेतृत्वले बनाउनुपर्छ,” थापा भन्नुहुन्छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव, राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रयोग

रजनी थापाको उम्मेदवारीको एउटा महत्वपूर्ण पक्ष उहाँको अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव हो ।

JCI को Asia–Pacific नेतृत्वमा रहेर विभिन्न देशका युवा नेतृत्वसँग सहकार्य गर्ने अवसरले उहाँलाई क्षेत्रीय स्तरका अभ्यास, युवा नीति, नेतृत्व विकास तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका अनुभवसँग जोडेको छ ।

अब चुनौती भनेको त्यही अनुभवलाई नेपालको राजनीतिक संगठन र नीतिनिर्माणमा कसरी उपयोग गर्ने भन्ने हो । थापाका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवलाई नेपाली समाजको आवश्यकता र पार्टीको संगठनात्मक संरचनासँग जोडेर अघि बढ्नु आवश्यक छ ।

“हामीले संसारमा भइरहेका सकारात्मक अभ्यासबाट सिक्नुपर्छ, तर त्यसलाई जस्ताको तस्तै नक्कल गर्ने होइन । नेपालको सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक परिवेशअनुसार त्यसको उपयोग गर्नुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो ।

केन्द्रीय सदस्यका रूपमा निर्वाचित भएमा युवा सहभागिता, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, महिला नेतृत्व, संगठनको आधुनिकीकरण र नयाँ पुस्तासँग कांग्रेसको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने विषयलाई प्राथमिकतामा राख्ने उहाँको भनाइ छ ।

“कांग्रेसको संगठनलाई अझ आधुनिक, प्रविधिमैत्री र युवामैत्री बनाउन आवश्यक छ । पार्टीभित्र युवाको सहभागिता केवल प्रतिनिधित्वमा सीमित नभई नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा पनि देखिनुपर्छ,” थापा भन्नुहुन्छ ।

एउटा नयाँ पुस्ताको प्रश्न

कांग्रेसको महाधिवेशन केवल नेतृत्व चयन गर्ने प्रक्रिया मात्र होइन, पार्टीले आगामी पुस्तालाई कस्तो स्थान दिन्छ भन्ने परीक्षण पनि हो । रजनी थापाको उम्मेदवारीले यही प्रश्नलाई थप सतहमा ल्याएको छ ।

के अन्तर्राष्ट्रिय युवा नेतृत्वको अनुभव बोकेको नयाँ पुस्तालाई कांग्रेसको केन्द्रीय निर्णय प्रक्रियामा पर्याप्त स्थान दिन सकिन्छ ?

यसको उत्तर महाधिवेशनका प्रतिनिधिहरूले दिनेछन् ।

स्थानीय जेसीजको नेतृत्वबाट सुरु भएको यात्रा, नेपाल जेसीजको राष्ट्रिय अध्यक्ष हुँदै अहिले JCI को Asia–Pacific Vice Presidentसम्म पुगेकी रजनी थापाका लागि कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्यको उम्मेदवारी राजनीतिक यात्राको अर्को अध्याय बनेको छ ।

“म पदका लागि मात्र होइन, जिम्मेवारीका लागि अघि बढेकी हुँ । नयाँ पुस्ताले राजनीतिलाई हेर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन गर्नुपर्छ र राजनीतिमा युवाको अर्थपूर्ण उपस्थिति स्थापित गर्नुपर्छ भन्ने मेरो विश्वास हो,” थापाले भन्नुभयो ।

स्थानीय अनुभव, राष्ट्रिय नेतृत्व र अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोण बोकेको नयाँ पुस्ताको एउटा अनुहारका रूपमा रजनी थापाको उम्मेदवारी अहिले कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा चर्चाको विषय बनेको छ । उहाँको उम्मेदवारीले कांग्रेसभित्र पुस्तान्तरण, युवा सहभागिता र संगठनको आधुनिकीकरणसम्बन्धी बहसलाई थप अगाडि बढाउने देखिएको छ ।