काठमाडौँ । वि.सं. २०८२ साल फागुन १९ गते पूर्णिमाको दिन चन्द्रग्रहण पर्न गएको छ। उक्त चन्द्रग्रहण साँझ ६ बजेर ०३ मिनेटबाट सुरु हुने र ७ बजेर ०२ मिनेटसम्म रहने जनाइएको छ। ग्रहणको मोक्ष भने राति २ बजेर ३८ मिनेटमा हुने उल्लेख गरिएको छ। करिब १ घण्टा ०५ मिनेट यस ग्रहणको दृश्य अवधि रहनेछ।

चन्द्रग्रहण कसरी लाग्छ?

चन्द्रग्रहण पृथ्वी सूर्य र चन्द्रमाको बीचमा पर्दा लाग्छ। पृथ्वीको छायाँ चन्द्रमाथि पर्दा पूर्णिमा कै दिन चन्द्रग्रहण देखिन्छ। यो पूर्णिमा र पृथ्वी–सूर्य–चन्द्रमा सीधा रेखामा आउँदा मात्र सम्भव हुन्छ।

धार्मिक र सांस्कृतिक मान्यता

नेपाल तथा हिन्दू परम्परामा चन्द्रग्रहणलाई विशेष रूपमा हेरिन्छ। ग्रहण लाग्दा स्नान, जप, दान तथा पूजा गर्ने चलन छ। धेरैले ग्रहण अवधिभर भोजन नगर्ने र ग्रहण मोक्षपछि स्नान गरेर मात्र खाना खाने परम्परा पालना गर्छन्।

धार्मिक ग्रन्थहरूमा राहु–केतुले सूर्य वा चन्द्रलाई ग्रास गर्ने कथासँग ग्रहणलाई जोडेर व्याख्या गरिएको पाइन्छ। तर वैज्ञानिक रूपमा भने यो खगोलीय घटना हो।

सावधानी र सुझाव

• नाङ्गो आँखाले चन्द्रग्रहण हेर्न सुरक्षित मानिन्छ (सूर्यग्रहणजस्तो जोखिम हुँदैन)।

• ग्रहणको समय स्थानीय मौसम अनुसार दृश्यता फरक पर्न सक्छ।

• ज्योतिषीय विश्वास गर्नेहरूका लागि ग्रहणकालमा विशेष नियम पालना गर्ने चलन छ।

चन्द्रग्रहण खगोलीय दृष्टिले सामान्य प्राकृतिक घटना भए पनि सांस्कृतिक र धार्मिक रूपमा यसको विशेष महत्त्व रहँदै आएको छ।