काठमाडौं । भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीको प्रस्तावित नेपाल भ्रमण अन्तिम समयमा स्थगित भएपछि त्यसको कारणबारे राजनीतिक तथा कूटनीतिक वृत्तमा विभिन्न चर्चा र विश्लेषण हुन थालेका छन्।

गत वैशाख २८ गते नेपाल आउने तयारीमा रहेका भारतीय विदेश सचिव मिस्रीले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बालेन) शाहलाई भारत भ्रमणको औपचारिक निमन्त्रणा दिने कार्यक्रम रहेको चर्चा थियो। तर भ्रमण अचानक स्थगित भएपछि त्यसको वास्तविक कारणबारे कुनै आधिकारिक जानकारी सार्वजनिक भएको छैन।

राजनीतिक वृत्तमा प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय पक्षबीच अपेक्षित कूटनीतिक संवाद हुन नसकेको चर्चा भए पनि यस विषयमा नेपाल सरकार, भारतीय दूतावास वा भारतीय विदेश मन्त्रालयले कुनै औपचारिक धारणा सार्वजनिक गरेका छैनन्।

यसैबीच भारतको सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) को निमन्त्रणामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने नयाँ दिल्ली भ्रमणमा पुगेका छन्। पाँच दिने भ्रमणका क्रममा उनले भाजपा नेतृत्वसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको जनाइएको छ।

दिल्लीस्थित भाजपा मुख्यालयमा लामिछानेको स्वागत गरिएको र भ्रमणका क्रममा पार्टी संरचना, संगठनात्मक अभ्यास तथा नेपाल–भारत सम्बन्धका विविध आयाममा छलफल हुने बताइएको छ। उनको भ्रमणलाई नेपाल र भारतबीच विकसित भइरहेका राजनीतिक सम्बन्धको सन्दर्भमा चासोका साथ हेरिएको छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा देखिएको नयाँ राजनीतिक शक्तिको उदय, परम्परागत दलप्रति बढ्दो असन्तुष्टि तथा बदलिँदो जनमतले छिमेकी मुलुकहरूको समेत ध्यान आकर्षित गरेको छ। यही परिवेशमा लामिछानेको भ्रमणलाई पनि हेरिएको छ।

यद्यपि प्रधानमन्त्री बालेन शाहप्रति भारत ‘सशंकित’ रहेको, वा रवि लामिछानेलाई वैकल्पिक राजनीतिक साझेदारका रूपमा हेरेको भन्ने दाबीहरू सम्बन्धित पक्षबाट पुष्टि भएका छैनन्। यस्ता विषयहरू मुख्यतः राजनीतिक विश्लेषण र अनौपचारिक स्रोतमा आधारित रहेका छन्।

कूटनीतिक मामिलाका जानकारहरू भने नेपाल–भारत सम्बन्ध व्यक्तिभन्दा माथि रहेर संस्थागत संवाद, पारस्परिक हित र दीर्घकालीन सम्बन्धका आधारमा अघि बढ्ने बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार दुवै देशबीचको सम्बन्धलाई बलियो बनाउन नियमित राजनीतिक तथा कूटनीतिक संवाद आवश्यक छ।

रवि लामिछानेको दिल्ली भ्रमण र विक्रम मिस्रीको स्थगित नेपाल भ्रमणले नेपाल–भारत सम्बन्धबारे नयाँ बहस जन्माएको छ। तर यी घटनाले भविष्यमा कस्तो राजनीतिक वा कूटनीतिक प्रभाव पार्नेछन् भन्ने विषय आगामी दिनका गतिविधिबाट स्पष्ट हुने देखिन्छ।