काठमाडौं ।  हालैको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मतपरिणामले नेपालको प्रमुख पुराना राजनीतिक दलहरूलाई गम्भीर धक्का दिएको छ। नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमाले दुवै दलले अपेक्षाभन्दा निकै कमजोर नतिजा व्यहोरेका छन् भने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी तीव्र रूपमा अघि बढेको देखिएको छ।

कांग्रेस दोस्रो स्थानका लागि संघर्षरत

अघिल्लो २०७९ को निर्वाचनमा ८८ सिट जितेर प्रतिनिधिसभाको सबैभन्दा ठूलो दल बनेको नेपाली कांग्रेस यसपटक भने निकै कमजोर अवस्थामा पुगेको छ। जारी मतगणनाअनुसार कांग्रेस दोस्रो स्थानका लागि संघर्षरत देखिएको छ र रास्वपाभन्दा धेरै पछि परेको छ।

विशेष महाधिवेशनपछि सभापतिमा निर्वाचित गगनकुमार थापा समेत आफ्नै निर्वाचन क्षेत्र सर्लाही–४ मा कठिन प्रतिस्पर्धामा छन्। कांग्रेसका अन्य धेरै प्रभावशाली नेताहरूले पनि पराजय भोगेका छन्।

कांग्रेस उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मा ले निर्वाचन परिणाम पार्टीका लागि अनुकूल नभएको स्वीकार गर्दै यसको गम्भीर समीक्षा गरिने बताएका छन्। उनले समाजका समस्याबारे तयार गरिएको दस्ताबेज जनतासम्म प्रभावकारी रूपमा पुर्‍याउन नसक्नु र जनअपेक्षा अनुसार रूपान्तरणको सन्देश स्पष्ट रूपमा सम्प्रेषण गर्न नसक्नु पराजयको प्रमुख कारण भएको बताए।

विश्लेषकहरूका अनुसार लामो समयदेखि पार्टीभित्र रहेको नेतृत्व शैली, गठबन्धन राजनीति, सेवा प्रवाहमा कमजोरी तथा भ्रष्टाचारसम्बन्धी आरोपले पनि मतदातामा असन्तुष्टि बढेको थियो।

एमाले पनि इतिहासकै कमजोर अवस्थामा

त्यस्तै नेकपा एमाले ले पनि यसपटक गम्भीर धक्का व्यहोरेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार एमाले २०४८ यताकै कमजोर अवस्थामा पुगेको देखिएको छ।

पार्टी अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली समेत निर्वाचनमा पराजित भएका छन्। उनीसँगै चुनाव लडेका अधिकांश शीर्ष पदाधिकारीहरू पनि हारको सामना गर्न पुगेका छन्।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार नेतृत्वको अहंकारी शैली, पार्टीभित्रको असन्तुष्टि, विभाजनको शृंखला तथा जेन–जी आन्दोलनप्रति सरकारले देखाएको कठोर व्यवहारका कारण एमालेको जनाधार कमजोर भएको हो।

नेतृत्व परिवर्तनको बहस

चुनावी परिणामपछि एमालेभित्र नेतृत्व परिवर्तनको बहस पनि सुरु भएको छ। पार्टीका उपाध्यक्ष रघुजी पन्त ले परिणामलाई निराशाजनक भन्दै पार्टीभित्र व्यापक छलफल हुने बताएका छन्। त्यस्तै उपाध्यक्ष विष्णु पौडेल ले पनि पार्टीको नीति, नेतृत्व र संगठनलाई जनअपेक्षाअनुसार पुनर्गठन गर्नुपर्ने बताएका छन्।

विश्लेषकहरूको धारणा

राजनीतिशास्त्रीहरूका अनुसार अहिलेको परिणाम केवल एउटा दलको हार मात्र नभई पुराना राजनीतिक दलप्रति बढेको असन्तुष्टिको संकेत हो। उनीहरूका अनुसार जनताले भ्रष्टाचार, राज्यदोहन र कमजोर शासनप्रणालीप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै विकल्पको खोजी गरेका छन्।

विश्लेषकहरूले भने चुनावी हारले कांग्रेस वा एमालेको राजनीतिक सान्दर्भिकता समाप्त नभए पनि दुवै दलले गम्भीर आत्मसमीक्षा र संगठनात्मक रूपान्तरण गर्नुपर्ने अवस्था आएको बताएका छन्।