काठमाडौँ । आधुनिक जीवनशैली, लामो समयसम्म कम्प्युटर र मोबाइलको प्रयोग तथा शारीरिक निष्क्रियताका कारण पछिल्लो समय ढाड, कम्मर र घाँटी दुख्ने समस्या तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। चिकित्सक तथा मेरुदण्ड विशेषज्ञहरूका अनुसार यसको मुख्य कारण गलत आसन (पोश्चर) बन्दै गएको छ।

विशेषगरी कार्यालयमा घण्टौँसम्म कुर्सीमा कुप्रो परेर बस्ने, मोबाइल चलाउँदा लामो समयसम्म टाउको झुकाउने तथा ढाडलाई उचित सहारा नदिई काम गर्ने बानीले मेरुदण्डमा गम्भीर असर पारिरहेको विज्ञहरू बताउँछन्।

कसरी बिग्रिन्छ मेरुदण्ड ?

मानव मेरुदण्डको प्राकृतिक संरचना अंग्रेजी अक्षर ‘S’ आकारको हुन्छ। जब मानिस लामो समयसम्म गलत तरिकाले बस्छ वा उभिन्छ, मेरुदण्डमा अस्वाभाविक दबाब पर्न थाल्छ। सुरुवातमा मांसपेशीमा तनाव, कडापन र सामान्य पीडा महसुस भए पनि समयसँगै समस्या गम्भीर बन्दै जान्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो अवस्था लामो समयसम्म जारी रहँदा ढाडको तल्लो भाग, घाँटी, काँध र टाउकोसम्म दुखाइ फैलिन सक्छ। साथै मेरुदण्डका डिस्कहरू चाँडै खिइने र ‘स्लिप डिस्क’ जस्ता समस्या पनि निम्तिन सक्छन्।

७० प्रतिशत समस्याको कारण गलत आसन

वरिष्ठ फिजियोथेरापिस्ट तथा मेरुदण्ड विशेषज्ञहरूका अनुसार अस्पतालमा आउने ढाड र घाँटी दुखाइका अधिकांश बिरामीको मुख्य कारण गलत आसन र निष्क्रिय जीवनशैली नै हो।

उनीहरूका अनुसार समयमै ध्यान नदिए भविष्यमा नसा च्यापिने (नर्भ कम्प्रेसन) जस्ता जटिल समस्या समेत हुन सक्छन्।

कसरी बच्ने ? विज्ञहरूको ५ मुख्य सुझाव

१. लामो समय लगातार नबस्ने

विशेषज्ञहरूले २०–३० मिनेटमा एकपटक कुर्सीबाट उठेर केहीबेर हिँड्न वा शरीर तन्काउन सुझाव दिएका छन्। यसले मांसपेशीमा हुने तनाव कम गर्छ।

२. कम्प्युटर र कुर्सी सही उचाइमा राख्ने

कम्प्युटर स्क्रिन आँखाको सिधा हुने गरी राख्नुपर्छ। कुर्सी यस्तो हुनुपर्छ कि दुवै खुट्टा सहज रूपमा भुइँमा टेकियोस् र ढाडलाई राम्रो सपोर्ट मिलोस्।

३. मोबाइल प्रयोग गर्दा घाँटी कम झुकाउने

मोबाइल हेर्दा टाउको तल झुकाउनुको सट्टा फोनलाई आँखाको लेभलसम्म उठाएर प्रयोग गर्न सुझाव दिइएको छ। यसले ‘टेक्स्ट नेक’ समस्याबाट जोगाउन मद्दत गर्छ।

४. नियमित व्यायाम गर्ने

योग, प्लाङ्क, स्ट्रेचिङ तथा पौडीजस्ता व्यायामले पेट र कम्मरका मांसपेशी बलियो बनाउँछन्। यसले मेरुदण्डलाई सही अवस्थामा राख्न सहयोग गर्छ।

५. सामान उठाउँदा सावधानी अपनाउने

भारी सामान उठाउँदा कम्मर मात्र नझुकाई घुँडा खुम्च्याएर उठाउनुपर्छ। यसले ढाडमा पर्ने अतिरिक्त दबाब कम गर्छ।

सानो सचेतनाले बचाउन सक्छ ठूलो समस्या

विशेषज्ञहरूका अनुसार डिजिटल उपकरणको अत्यधिक प्रयोग गर्ने र लामो समयसम्म बसिरहने बानी भएकाहरूले आफ्नो दैनिक आसनमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ। सुरुवाती चरणमै सचेत भए भविष्यमा हुने गम्भीर समस्या, थेरापी वा शल्यक्रियासम्मको अवस्था टार्न सकिने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

त्यसैले आजैदेखि बस्ने, उठ्ने र हिँड्ने तरिकामा ध्यान दिनु नै स्वस्थ मेरुदण्ड र स्वस्थ जीवनको आधार बन्न सक्छ।